Qonaq Gedərkən Uşaqları Necə Sakit Saxlamalı?

0
1971
Qonaq Gedərkən Uşaqları Necə Sakit Saxlamalı?

Əksər uşaqlar ailəsi ilə qonaq getdikləri evlərdə: "Sakit ol, qonaq gəlmişik", "Əlini heç nəyə vurma, nadinclik etmə",                   "Qonağıq"-kimi ifadələrlə qarşılaşır. Belə reaksiyaların uşağa nə dərəcə təsir etdiyinə önəm vermirik, amma həmin an onun üz ifadəsindən onun nə keçirdiyini anlamaq olar. Getdiyi evdə oynaya biləcəyi yaşıdları belə olsa; qızarmış, tutulmuş,           utancaq üz ifadəsi olur. Hələ bir də özünü əsl tərbiyəedici valideyn qismindən sayan ana-atası oldusa, uşağı digər otağa və ya hamama aparıb,anladığı dildən izah edib, geri gətirir.

Əksər halda isə, sadəcə uşaq olduğunun günahını yaşayan balacanın üzündə barmaq izləri belə bir çox suala cavab verir. Bəzən valideynlər qonaq getdikləri evlərdə uşaqları o dərəcədə sıxa bilərlər ki, hətta uşaq ayaqyolu istəyi olduqda belə bunu dilə gətirə bilmir. Çox güman ki, ana da əvvəlcədən ayıbdı deyə uşağı yetərincə tənbehləmişdir. Halbuki, qapıdan çıxan kimi həyətdə münasib bir yerə bunu etmək yetərincə düzgün olmayan hərəkətdi…
 
Dəfələrlə qarşılaşdığım bu kimi durumlara zaman keçdikcə məna verməyə çalışmışam. Gedilən evdə hələ qapını döyməmiş, uşağa bir-bir, kimə nə demək lazım olduğunu əzbərlədən valideynlər… Çox güman ki, uşağın bu cür böyük kimi, yaşına uyğun olmayan şəkildə salamlaşması, hal-əhval soruşması, heç də təbii və isti münasibət olmur. Əslində uşaq dediklərinin çoxunun mənasını belə bilməyə bilər. 
 
Bunların bir neçəsiylə qarşılaşmış bir uşaqlığımız olub, eləcə də, çoxumuzun  bunun nə dərəcədə düzgün olub-olmadığını anlaya biləcək qədər məlumatımız vardır. Məncə, belə yanlış rəftarların yerinə evdə uşaqla keçirilən vaxtı düzgün qiymətləndirmək olar. Məsələn; “evcik-evcik” deyə bildiyimiz oyun, qız və oğlan fərq etməz, çoxumuzun uşaqlıqda ən sevimli oyunlarından biri olub, kimi ata, kimi ana, kimi isə körpə və s. rolunda olurdu. Valideyn bu oyunlar vasitəsilə uşaqlarına qonaqlıq;qonaq gələndə, qonaq gedərkən ,rəftar davranışlarını düzgün mənimsədə bilər.
 
Eləcə də, evə qonaq gələrkən uşaqla bərabər vaxt keçirtmək, süfrəni birgə hazırlamaq, yığışdırmaq, oyunda rollar yaradaraq öz oyuncaqlarını və otağını qonaq gələn uşaq ilə paylaşmaq və s. kimi məşğuliyyətlərlə daha yaxşı anlatmaq olar. Tam tərsi gedilən evə çatana kimi yolda uşağa qayda-qanun dərsi vermək yerinə, onun düzgün davranışları özü tərəfindən başa düşülməsini həyata keçirtmək lazımdı. Əlbəttə ki, maskalamaq- uşağı tərbiyəli etmək mənasına gəlməz. Normal olaraq hər bir uşaq getdiyi yerdə acıya da bilər, susaya da bilər, yata da bilər, lakin yaşıdı yoxdursa, evdən apardığı gəlinciyi və ya maşını ilə vaxtını keçirdə bilər. Bunun əvəzinə böyüklərin böyük söhbətlərinə qulaq asmaq məcburiyyətində olmamalıdır.
 
Ancaq bəzən valideynlər qonaq getdikləri yerlərdə və ya evlərinə qonaq gəldikləri zaman, onların yanında pis vəziyyətdə qalmamaq üçün uşağın hər istədiyini edirlər, bu da getdikcə uşağın daha çox istəklərinin yaranmasına gətirib çıxarır. Belə ki,onlar artıq qonaqdan sui-istifadə edə bilərlər. Bu cür valideynlərin əksər hallarda şikayətlənərək işlətdiyi söz… "uşağımız evdə bir cür, qonaq gələndə ya gedəndə başqa cür olur…" 
 
Təbii ki, cəmiyyətimiz tərəfindən kobud şəkildə: “ipini qırmış”- deyə adlandırılan hiperaktiv xarakterli və ya tamhiperaktiv uşaqlar var. Getdikləri yerlərdə və ya öz evlərində hərəkətləri ilə daim diqqət çəkə bilərlər. Yenə də, bu onların günahı deyil. Valideyn yetərincə düzgün tərbiyə, nəzarət etmək bacarığına malik deyilsə, döymək-danlamaqla heçnə əldə edə bilmədikləri halda belə buna davam edirlər. Bunun yerinə uşaq rəftarı ilə bağlı düzgün biliklərə malik insanlara müraciət etmək lazımdır, onlar uzaqda deyil. Hal-hazırda cəmiyyətimizdə ən çox tələbatlardan biri olan uşaq psixoloqlarına müraciət etmək; həm uşaq, həm də valideyn üçün daha düzgün bir addımdır. 
 
Tez-tez rast gəlinən hallardan biri də, yaşıdları olan evdən qayıdarkən, uşaqda ona aid olmayan əşyalar ola bilməsidir. Bu zaman valideyn -inanmadığını bildirib, araşdırmalıdır, uşağa isə; “bilirəm bunlar sənin deyil, ona görə məndə qalacaq” -deyib, almaq lazımdır. Yetərli bir müddət edildiyində uşaq bu xasiyyətindən uzaqlaşacaq.
Evə qonaq gələrkən, bəzən valideynlərdən əlavə, uşaqları da narahat edən bir durum ortaya çıxır. Hazırlıqlar etməyə başı qarışmış ana-ata, uşağa :“indi işim var, otağına get oyuncağınla oyna!” -deyərək ona mane olan bir şəxs kimi rəftar etməməlidir. Belə bir rəftar, uşağı qonaqlara qarşı soyuda bilər. Qonağı, anasını ondan ayıran insan kimi görməyə başlayar. Halbuki daha əvvəl də qeyd etdiyim kimi, süfrənin hazırlanmasında, başqa yüngül işlərin icrasında uşağın da köməyindən istifadə edilərsə, həm valideyn, həm də uşaq üçün cansıxıcı bir durum meydana gəlməz. Eləcə də öyrənmənin bir hissəsi həyata keçirilər.
 
 
 
Korrektor:Əhmədova Sevinc
 

ŞƏRH YAZIN